فارکس، بازار خرید و فروش ارزهای کشورهای مختلف است؛ مثلاً یورو در برابر دلار آمریکا. در این بازار، قیمت نشان می‌دهد برای خرید یک ارز، چه مقدار از ارز دیگر لازم دارید. بعضی افراد و شرکت‌ها برای تبدیل پول وارد این بازار می‌شوند و بعضی معامله‌گران تلاش می‌کنند از تغییر قیمت ارزها سود بگیرند.
اگر تا امروز با فارکس آشنا نبوده‌اید، از همین درس شروع کنید. با چند مثال ساده می‌فهمید این بازار چیست، سود و زیان چگونه ایجاد می‌شود و برای یادگیری به چه چیزهایی نیاز دارید. لازم نیست از قبل اصطلاحات معامله‌گری را بدانید.
در پایان این درس چه می‌دانید؟
می‌توانید به زبان خودتان بگویید فارکس چیست، معامله آنلاین چه تفاوتی با خرید دارایی دارد و برای یادگیری از کجا باید شروع کنید. این درس پیش‌نیاز ندارد.
فارکس به زبان ساده؛ چرا به بازار ارز نیاز داریم؟
فرض کنید برای سفر به اروپا، دلار دارید اما برای پرداخت هزینه‌ها به یورو نیاز دارید. باید دلار را به یورو تبدیل کنید. مبلغی که دریافت می‌کنید به نرخ تبدیل آن دو ارز بستگی دارد؛ یعنی اینکه هر یورو چند دلار ارزش دارد.
شرکت‌ها هم به تبدیل ارز نیاز دارند. مثلاً یک شرکت اروپایی که از آمریکا کالا می‌خرد، ممکن است مجبور شود درآمد یورویی خود را به دلار تبدیل کند. بانک‌ها و سرمایه‌گذاران نیز در این بازار فعالیت می‌کنند. پس همه افراد حاضر در فارکس به دنبال سود گرفتن از تغییرات کوتاه‌مدت قیمت نیستند.
نام Forex از عبارت انگلیسی Foreign Exchange، به معنی تبادل ارز خارجی، گرفته شده است. ممکن است نام کوتاه آن، FX، را هم ببینید.
فارکس یک ساختمان یا تالار واحد ندارد. بخش بزرگی از معامله‌های ارز از طریق شبکه‌ای از بانک‌ها، مؤسسات مالی و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات معاملاتی انجام می‌شود. به همین دلیل می‌گوییم این بازار «غیرمتمرکز» است.
قیمت ارز در فارکس چگونه نمایش داده می‌شود؟
یک ارز را باید در برابر ارز دیگری بسنجیم. برای مثال، گفتن «یورو گران شد» کافی نیست؛ باید بدانیم در برابر دلار گران شده یا در برابر ارز دیگری.
در صفحه قیمت‌ها ممکن است نماد EUR/USD را ببینید. EUR نام کوتاه یورو و USD نام کوتاه دلار آمریکاست. این دو کنار هم یک «جفت‌ارز» می‌سازند؛ یعنی دو ارزی که قیمتشان با هم مقایسه می‌شود.
اگر قیمت فرضی EUR/USD برابر ۱٫۱۰ باشد، یعنی هر یک یورو، ۱٫۱۰ دلار ارزش دارد. فعلاً همین مقدار کافی است. در درس دوم یاد می‌گیریم نمادهای دیگر را بخوانیم و تغییر قیمت را درست معنی کنیم.
معامله‌گر در فارکس چگونه سود یا زیان می‌کند؟
معامله‌گر کسی است که بر اساس بررسی خود، تصمیم می‌گیرد یک معامله را باز کند و بعد آن را ببندد. «باز کردن معامله» یعنی شروع آن و «بستن معامله» یعنی پایان دادن به آن.
در بسیاری از حساب‌های معاملاتی آنلاین، می‌توانید معامله خرید یا فروش باز کنید. معامله خرید از افزایش قیمت سود می‌گیرد و معامله فروش از کاهش قیمت. اگر قیمت برخلاف جهت معامله حرکت کند، نتیجه می‌تواند زیان باشد.
این توضیح درباره شروع یک معامله جدید است. معنی دقیق خرید و فروش هر جفت‌ارز را در درس دوم بررسی می‌کنیم؛ فعلاً قرار نیست از روی این توضیح معامله واقعی انجام دهید.
یک مثال ساده از سود و زیان
فرض کنید معامله خریدی به اندازه ۱۰۰ یورو دارید و قیمت ورود شما ۱٫۱۰ دلار برای هر یورو است. اگر معامله را در قیمت ۱٫۱۲ ببندید، اختلاف قیمت برای هر یورو ۰٫۰۲ دلار است. برای ۱۰۰ یورو، نتیجه این تغییر ۲ دلار سود پیش از هزینه‌های جداگانه خواهد بود.
حالا اگر قیمت به ۱٫۰۸ برسد و همان‌جا معامله را ببندید، نتیجه ۲ دلار زیان پیش از هزینه‌های جداگانه است. در این مثال، «قیمت ورود» همان قیمتی است که معامله با آن شروع شده و «قیمت خروج» قیمتی است که معامله با آن پایان یافته است.
عددهای این مثال فرضی‌اند. هدف فقط فهمیدن رابطه تغییر قیمت با سود و زیان است؛ روش انتخاب مقدار مناسب معامله در درس‌های بعد می‌آید.
چرا پیش‌بینی درست قیمت همیشه به معنی سود نیست؟
معامله کردن هزینه دارد. ممکن است قیمت کمی در جهت انتظار شما حرکت کند، اما این تغییر آن‌قدر نباشد که هزینه معامله را جبران کند. مقدار ارزی که معامله می‌کنید نیز در میزان سود یا زیان اثر دارد.
جهت درست، سود تضمینی نیست
ممکن است قیمت را درست پیش‌بینی کنید، اما هزینه معامله، سود شما را کم کند یا از بین ببرد. نتیجه واقعی به مقدار معامله، قیمت ورود و خروج و هزینه‌ها بستگی دارد.
برای بررسی نتیجه واقعی، باید قیمت ورود و خروج، مقدار معامله و هزینه‌های آن را بدانید. نام‌ها و روش محاسبه این هزینه‌ها را در درس ششم یاد می‌گیریم؛ لازم نیست همین حالا همه آن‌ها را حفظ کنید.
آیا معامله طلا هم فارکس است؟
در معنای دقیق، فارکس مربوط به ارزهاست. طلا ارز یک کشور نیست، نفت یک کالاست و داوجونز شاخصی برای دنبال کردن وضعیت گروهی از سهام است.
بااین‌حال، بعضی شرکت‌های خدمات معاملاتی، ارزها، طلا و شاخص‌ها را در یک نرم‌افزار نشان می‌دهند. به همین دلیل، در گفت‌وگوی روزمره ممکن است معامله همه این‌ها را «فارکس» بنامند.
این تفاوت مهم است: شرایط معامله طلا ممکن است با معامله یورو متفاوت باشد. یکسان بودن نرم‌افزار به معنی یکسان بودن مقدار معامله، هزینه‌ها یا ساعت معامله نیست.
معامله آنلاین چه تفاوتی با خرید دلار یا طلای فیزیکی دارد؟
وقتی از صرافی اسکناس می‌خرید یا از طلافروشی طلا می‌گیرید، دارایی را دریافت می‌کنید. اما در بعضی معامله‌های آنلاین، خودِ دارایی را نمی‌خرید؛ قراردادی را معامله می‌کنید که نتیجه آن به تغییر قیمت وابسته است.
یکی از این قراردادها CFD یا «قرارداد مابه‌التفاوت» نام دارد. برای مثال، در معامله CFD طلا، طلایی تحویل نمی‌گیرید؛ سود یا زیان قرارداد از تفاوت قیمت شروع و پایان معامله به دست می‌آید.
البته همه حساب‌ها و معامله‌های ارزی از نوع CFD نیستند. پیش از معامله باید بدانید دقیقاً چه چیزی معامله می‌کنید. دیدن کلمه «طلا» یا «یورو» در نرم‌افزار به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که مالک آن دارایی می‌شوید.
بروکر و متاتریدر چیستند؟
برای معامله آنلاین معمولاً به دو چیز نیاز دارید: شرکتی که خدمات معاملاتی ارائه کند و نرم‌افزاری که با آن قیمت‌ها را ببینید و سفارش بدهید.
- بروکر: شرکتی که نزد آن حساب معاملاتی باز می‌کنید و خدماتی مثل نمایش قیمت و اجرای سفارش دریافت می‌کنید.
- متاتریدر: یکی از نرم‌افزارهایی که برای دیدن قیمت‌ها، ارسال درخواست خرید یا فروش و مدیریت معامله استفاده می‌شود. این درخواست را «سفارش» می‌نامیم.
پس بروکر و متاتریدر یک چیز نیستند. نصب متاتریدر به‌تنهایی حساب معاملاتی ایجاد نمی‌کند و نشان نمی‌دهد شرکت ارائه‌دهنده حساب معتبر است.
در درس سوم این تفاوت را بیشتر توضیح می‌دهیم. برای آشنایی تکمیلی می‌توانید مقاله بروکر چیست؟ را بخوانید. صفحه مقایسه بروکرهای چرتکه نیز برای بررسی گزینه‌هاست؛ در این مرحله عجله‌ای برای انتخاب بروکر و واریز پول ندارید.
چرا اهرم می‌تواند ریسک معامله را بیشتر کند؟
در بعضی حساب‌ها، می‌توانید با پولی کمتر از ارزش کل معامله، معامله‌ای بزرگ‌تر باز کنید. به این امکان «اهرم» می‌گویند. پولی که برای باز نگه داشتن آن معامله لازم است، «وجه تضمین» نام دارد.
نکته مهم این است که سود و زیان بر اساس اندازه کل معامله تغییر می‌کند. بنابراین یک حرکت کوچک قیمت هم می‌تواند در مقایسه با پولی که درگیر کرده‌اید، زیان بزرگی ایجاد کند.
وجه تضمین، سقف زیان نیست
پولی که برای باز کردن معامله لازم است، لزوماً بیشترین مبلغی نیست که ممکن است از دست بدهید. زیان به اندازه معامله و تغییر قیمت وابسته است؛ محدودیت‌های آن را باید در شرایط حساب بررسی کنید.
در درس هفتم، اهرم و وجه تضمین را با مثال توضیح می‌دهیم. فعلاً کافی است بدانید امکان باز کردن معامله بزرگ‌تر، به معنی مناسب بودن آن برای شما نیست.
بازار فارکس چه زمانی باز است؟
معامله ارزها معمولاً از دوشنبه تا جمعه، تقریباً در تمام ساعات شبانه‌روز جریان دارد. وقتی فعالیت بازارهای آسیایی کمتر می‌شود، مراکز اروپایی و سپس آمریکایی فعال‌اند.
اما این به معنی باز بودن همیشگی همه نمادها نیست. تعطیلات، نوع دارایی و شرایط شرکت ارائه‌دهنده حساب می‌توانند بر ساعت معامله اثر بگذارند. ساعت دقیق بازار به وقت ایران را در درس دهم بررسی می‌کنیم.
خبرهای اقتصادی نیز ممکن است قیمت‌ها را تغییر دهند؛ مثلاً اعلام آمار تورم یا تصمیم بانک مرکزی درباره نرخ بهره. برای دیدن زمان این خبرها می‌توانید به تقویم اقتصادی چرتکه مراجعه کنید. دیدن یک خبر، به‌تنهایی مشخص نمی‌کند باید خرید کنید یا فروش.
برای شروع یادگیری فارکس چقدر پول لازم است؟
برای شروع یادگیری، لازم نیست پول واقعی وارد بازار کنید. می‌توانید از حساب «دمو» استفاده کنید؛ حسابی تمرینی با موجودی مجازی که برای آشنایی با نرم‌افزار و سفارش‌هاست.
البته معامله با پول مجازی، احساس و شرایط کاملاً یکسانی با معامله واقعی ندارد. سود کردن در دمو به‌تنهایی نشان نمی‌دهد در حساب واقعی هم سود خواهید کرد.
برای معامله واقعی نیز یک مبلغ مناسب و ثابت برای همه وجود ندارد. حداقل پولی که یک بروکر برای افتتاح حساب می‌پذیرد، لزوماً سرمایه کافی برای روش معاملاتی شما نیست. ابتدا باید مقدار معامله، هزینه‌ها و زیانی را که می‌توانید تحمل کنید بشناسید.
از کجا شروع کنیم؟
در این دوره، ابتدا جفت‌ارز و خواندن قیمت را یاد می‌گیرید. سپس با بروکر و حساب، اندازه تغییر قیمت، مقدار معامله، هزینه‌ها و اهرم آشنا می‌شوید. بعد به تمرین سفارش‌ها می‌رسید.
لازم نیست همه اصطلاحات را یک‌جا حفظ کنید. هر درس را به ترتیب بخوانید و تمرین آن را حل کنید. فعلا هدف، فهمیدن سازوکار معامله است.
تمرین کوتاه پایان درس
پیش از خواندن پاسخ‌ها، برای خودتان جواب بدهید:
۱. آیا همه افراد حاضر در فارکس برای سود گرفتن از تغییر قیمت معامله می‌کنند؟
خیر. بعضی شرکت‌ها برای خرید کالا یا دریافت پول از کشورهای دیگر به تبدیل ارز نیاز دارند.
۲. آیا معامله CFD طلا یعنی طلای فیزیکی خریده‌اید؟
خیر. قراردادی را معامله کرده‌اید که نتیجه آن به تغییر قیمت طلا وابسته است.
۳. آیا برای یاد گرفتن کار با نرم‌افزار، باید پول واقعی واریز کنید؟
خیر. برای تمرین اولیه می‌توانید از حساب دمو با موجودی مجازی استفاده کنید.
پرسش‌های متداول درباره فارکس
آیا فارکس همان خرید دلار از صرافی است؟فارکس چیست؟
هر دو به مبادله ارز مربوط‌اند، اما شیوه انجام معامله و چیزی که دریافت می‌کنید ممکن است متفاوت باشد. در بسیاری از حساب‌های معاملاتی آنلاین، اسکناس تحویل نمی‌گیرید.
آیا در فارکس درآمد ماهانه ثابت داریم؟
خیر. معامله ممکن است سود یا زیان داشته باشد و هیچ مبلغ سرمایه‌ای، درآمد ثابت را تضمین نمی‌کند.
آیا فارکس فقط درباره دلار آمریکاست؟
خیر. ارزهای دیگری مانند یورو، پوند و ین هم معامله می‌شوند. حتی دو ارز می‌توانند در برابر هم معامله شوند بدون اینکه دلار یکی از آن‌ها باشد.
آیا کاربران ایرانی می‌توانند حساب معاملاتی باز کنند؟
این موضوع به شرایط فعلی شرکت ارائه‌دهنده حساب بستگی دارد. پیش از واریز، باید مستقیماً بررسی کنید محل اقامت و مدارک شما را می‌پذیرد یا نه. فارسی بودن سایت یا پشتیبانی، به‌تنهایی کافی نیست. وضعیت قانونی فعالیت نیز موضوع جداگانه‌ای است.
پایان درس اول؛ چه چیزی یاد گرفتیم؟
فارکس بازار تبادل ارزهاست. معامله‌گران ممکن است از تغییر قیمت سود بگیرند، اما امکان زیان هم وجود دارد. همچنین معامله آنلاین همیشه به معنی دریافت ارز یا مالکیت طلا نیست.
در این مرحله لازم نیست معامله واقعی باز کنید. اگر می‌توانید توضیح دهید فارکس چیست، دمو چه کاربردی دارد و چرا سود تضمینی نیست، برای رفتن به درس دوم آماده‌اید.
درس بعدی: جفت‌ارز چیست؟ چگونه نماد و قیمت دو ارز را بخوانیم؟
منابع اطلاعاتی خارجی
این مقاله تألیف فارسی چرتکه است؛ مثال‌ها و محاسبات برای آموزش ساخته شده‌اند. منابع زیر برای بررسی مفاهیم استفاده شده‌اند، نه ترجمه یا بازنشر کامل متن.
۱. IG: تعریف فارکس، جفت‌ارز، ارز پایه و مظنه
۲. MetaTrader 5: اصول معامله، Bid/Ask و موقعیت خرید و فروش
۳. IG Academy: پیپ، لات و معامله فارکس
۴. IG: قرارداد CFD، مالکیت دارایی، اهرم و مارجین
۵. CFTC: ریسک اهرم و بررسی ارائه‌دهنده فارکس
