در درس اول با مفهوم بازار فارکس آشنا شدیم. حالا باید بتوانیم چیزی را که روی صفحه معاملاتی می‌بینیم بخوانیم: EUR/USD دقیقاً چیست و عدد کنار آن چه می‌گوید؟
جفت‌ارز، نسبت ارزش دو ارز را نشان می‌دهد. ارز اول «پایه» و ارز دوم «مظنه» است؛ قیمت می‌گوید یک واحد از ارز پایه، چند واحد از ارز مظنه ارزش دارد. برای مثال، اگر EUR/USD برابر ۱٫۱۰ باشد، هر یک یورو برابر ۱٫۱۰ دلار آمریکاست.
در این درس ابتدا نماد و قیمت را می‌خوانیم، سپس معنی خرید و فروش را یاد می‌گیریم و در پایان انواع جفت‌ارزها را مقایسه می‌کنیم. همه قیمت‌های این مقاله فرضی و صرفاً آموزشی‌اند؛ نرخ زنده بازار نیستند.
در پایان این درس می‌توانید:
نماد جفت‌ارز را بخوانید، ارز پایه و مظنه را تشخیص بدهید و معنی افزایش قیمت، کاهش قیمت، خرید و فروش را توضیح دهید.
جفت ارز چیست و چرا ارزها به‌صورت جفت نمایش داده می‌شوند؟
گفتن «یورو گران شد» به‌تنهایی کافی نیست. باید بپرسیم: در برابر کدام ارز؟ ممکن است یورو در برابر دلار رشد کند، اما در برابر ین کاهش پیدا کند. قیمت یک جفت‌ارز همین رابطه را مشخص می‌کند.
در مبادله دو ارز، خرید یکی با فروش دیگری همراه است. در معاملات آنلاین نیز خرید یا فروش جفت‌ارز جهت مواجهه شما با این نسبت را تعیین می‌کند. شکل حقوقی محصول و تسویه به نوع قرارداد بستگی دارد؛ دیدن نماد EUR/USD در پلتفرم، به‌تنهایی به معنی تحویل واقعی یورو به شما نیست.
برای خواندن نماد، از ترتیب استاندارد لاتین استفاده کنید: در EUR/USD، یورو پیش از خط مورب و دلار پس از آن قرار دارد. بعضی پلتفرم‌ها خط مورب را حذف می‌کنند و EURUSD می‌نویسند؛ مفهوم همین جفت‌ارز است.
ارز پایه و ارز مظنه چیست؟
ارز پایه؛ چیزی که ارزش یک واحد آن را می‌سنجیم
ارز پایه یا Base Currency، ارز اول نماد است. در EUR/USD، ارز پایه EUR یعنی یورو است. هنگام خواندن قیمت، سؤال این است: «یک یورو چند دلار ارزش دارد؟»
ارز مظنه؛ واحد بیان قیمت
ارز مظنه یا Quote Currency، ارز دوم نماد است. در همان مثال، USD یعنی دلار آمریکا، واحدی است که قیمت یورو را با آن بیان می‌کنیم. «ارز متقابل» هم اصطلاحی است که ممکن است برای ارز دوم ببینید.
پایه‌بودن یک ارز به معنی قوی‌تر، گران‌تر یا مهم‌تر بودن آن نیست. این جایگاه، ترتیب نمایش نرخ را مشخص می‌کند. در USD/JPY دلار ارز پایه است، اما در EUR/USD دلار ارز مظنه است.
قیمت جفت‌ارز را چگونه بخوانیم؟
یک روش ساده این است که نام ارز اول را کنار «یک واحد» بگذارید و عدد قیمت را با نام ارز دوم بخوانید.
مثال اول: EUR/USD برابر ۱٫۱۰
این نرخ یعنی یک یورو برابر ۱٫۱۰ دلار آمریکا است. در یک تبدیل فرضی بدون هزینه، ۱۰۰ یورو برابر ۱۱۰ دلار خواهد بود. این مثال فقط خواندن نرخ است؛ محاسبه سود معامله با لات و اهرم نیست.
اگر این نرخ از ۱٫۱۰ به ۱٫۱۲ برسد، برای یک یورو دلار بیشتری لازم است. پس یورو در برابر دلار تقویت شده است. این تغییر نمی‌گوید یورو در برابر تمام ارزهای جهان تقویت شده است.
مثال دوم: USD/JPY برابر ۱۵۰
این نرخ یعنی یک دلار آمریکا برابر ۱۵۰ ین ژاپن است. اگر قیمت به ۱۵۳ برسد، یک دلار ین بیشتری ارزش دارد؛ بنابراین دلار در برابر ین تقویت شده است.
تفاوت مهم همین‌جاست: رشد EUR/USD نشانه تقویت یورو در برابر دلار است؛ رشد USD/JPY نشانه تقویت دلار در برابر ین است. ابتدا جایگاه ارز را مشخص کنید و سپس جهت تغییر را تفسیر کنید.
تقویت دلار همیشه به معنی رشد نمودار نیست.
در EUR/USD تقویت دلار در برابر یورو با کاهش نرخ همراه است؛ در USD/JPY تقویت دلار در برابر ین با افزایش نرخ همراه است. ابتدا ببینید دلار پایه است یا مظنه.
اگر جای دو ارز را عوض کنیم چه می‌شود؟
در یک محاسبه نظری، نرخ معکوس برابر یک تقسیم بر نرخ اولیه است. اگر EUR/USD برابر ۱٫۱۰ باشد، نرخ معکوس دلار به یورو تقریباً ۰٫۹۰۹۱ است؛ یعنی هر دلار حدود ۰٫۹۰۹۱ یورو ارزش دارد.
این معکوس‌کردن برای فهم نسبت‌هاست. به این معنی نیست که پلتفرم شما حتماً نماد USD/EUR را برای معامله ارائه می‌کند یا نرخ اجرایی معکوس دقیقاً همین عدد است؛ قیمت خرید و فروش و هزینه‌ها می‌توانند تفاوت ایجاد کنند.
خرید و فروش جفت‌ارز چه معنایی دارد؟
در توضیح‌های زیر، منظور بازکردن یک موقعیت جدید است. اثر سفارش مخالف بر معامله قبلی به نوع حساب و سازوکار پلتفرم بستگی دارد و در درس کار با سفارش‌ها بررسی می‌شود.
خرید یا Buy
خرید EUR/USD یعنی گرفتن موقعیتی که از افزایش ارزش یورو در برابر دلار منتفع می‌شود. اگر قیمت نسبت به ورود شما افزایش یابد، حرکت بازار برای این موقعیت خرید مساعد بوده است. در توضیح مبادله ارزی، این جهت معادل خرید ارز پایه و فروش ارز مظنه است.
مثلاً در خرید فرضی EUR/USD از ۱٫۱۰، رسیدن نرخ به ۱٫۱۲ حرکت مساعد است؛ رسیدن آن به ۱٫۰۸ حرکت نامساعد است.
فروش یا Sell
فروش EUR/USD یعنی گرفتن موقعیتی که از کاهش ارزش یورو در برابر دلار منتفع می‌شود؛ جهت آن معادل فروش ارز پایه و خرید ارز مظنه است. در فروش فرضی از ۱٫۱۰، رسیدن نرخ به ۱٫۰۸ حرکت مساعد و رسیدن آن به ۱٫۱۲ حرکت نامساعد است.
برای USD/JPY نیز همین قاعده برقرار است: خرید، جهت تقویت دلار نسبت به ین است و فروش، جهت تضعیف دلار نسبت به ین. لازم نیست برای هر نماد قاعده جدیدی حفظ کنید؛ خرید و فروش را همیشه از دید ارز پایه بخوانید.
چرا حرکت مساعد همیشه به معنی سود خالص نیست؟
جهت مساعد فقط یکی از عوامل نتیجه معامله است. مقدار سود یا زیان نهایی به حجم، قیمت‌های واقعی اجرای ورود و خروج و هزینه‌های مربوط بستگی دارد.
در درس دوم لازم نیست سود دلاری معامله را محاسبه کنید. محاسبه حجم در درس پنجم و جزئیات قیمت خرید و فروش، اسپرد، کمیسیون و سواپ در درس ششم می‌آید.
جهت مساعد معامله با سود خالص یکسان نیست.
در این درس فقط جهت حرکت را می‌خوانیم. محاسبه نتیجه معامله به حجم، قیمت اجرای ورود و خروج و هزینه‌های آن نیاز دارد و در درس‌های بعد تکمیل می‌شود.
انواع جفت‌ارزها: اصلی، کراس و اگزوتیک
این دسته‌بندی‌ها برای شناخت ساختار بازار مفیدند، اما در تمام منابع مرز یکسانی ندارند. برای مثال، تعداد جفت‌ارزهایی که «اصلی» نامیده می‌شوند ممکن است متفاوت باشد. به‌جای حفظ یک عدد قطعی، ویژگی هر گروه را یاد بگیرید.
جفت‌ارزهای اصلی یا Major
جفت‌ارزهای اصلی معمولاً دلار آمریکا را در برابر یکی از ارزهای پرمعامله قرار می‌دهند. نمونه‌های شناخته‌شده عبارت‌اند از EUR/USD، USD/JPY، GBP/USD، USD/CHF، USD/CAD و AUD/USD. در دسته‌بندی رایجِ هفت‌تایی، NZD/USD نیز اضافه می‌شود؛ این فهرست یک قانون واحد و جهانی نیست.
این جفت‌ها عموماً نقدشوندگی بالایی دارند. بااین‌حال، اصلی‌بودن یک جفت‌ارز به معنی ثابت‌بودن اسپرد یا کم‌خطر بودن هر معامله روی آن نیست.
جفت‌ارزهای کراس و مینور
کراس یا Cross به جفت‌ارزی گفته می‌شود که دلار آمریکا در آن حضور ندارد؛ مانند EUR/GBP، EUR/JPY و GBP/JPY. در بسیاری از منابع آموزشی، کراس‌های رایج بین ارزهای پرمعامله را «مینور» یا فرعی نیز می‌نامند.
اما نبودن دلار به‌تنهایی کافی نیست که هر جفت را مینور بنامیم. «کراس» درباره حضورنداشتن دلار است؛ «اگزوتیک» درباره نوع ارزهای تشکیل‌دهنده است. این دو برچسب می‌توانند هم‌پوشانی داشته باشند.
جفت‌ارزهای اگزوتیک یا Exotic
اگزوتیک‌ها معمولاً ترکیبی از یک ارز اصلی و ارز یک اقتصاد کوچک‌تر یا نوظهورند. USD/PLN، دلار آمریکا در برابر زلوتی لهستان، و GBP/MXN، پوند در برابر پزوی مکزیک، دو مثال‌اند. دومی دلار ندارد، اما همچنان می‌تواند اگزوتیک طبقه‌بندی شود.
این جفت‌ها ممکن است نقدشوندگی کمتر و هزینه معامله بیشتری داشته باشند. برای مقایسه واقعی باید مشخصات همان نماد، شرایط بروکر و زمان معامله را بررسی کرد؛ نام دسته به‌تنهایی کافی نیست.
برای تمرین، روی چه چیزی تمرکز کنیم؟
در این مرحله هدف انتخاب «سودآورترین جفت‌ارز» نیست؛ هدف درست‌خواندن نماد و قیمت است. برای تمرین روی کاغذ، یک جفت با دلار در جایگاه مظنه، مانند EUR/USD، و یک جفت با دلار در جایگاه پایه، مانند USD/JPY، کنار هم بگذارید.
برای هرکدام سه جمله بنویسید: ارز پایه چیست؟ یک واحد آن چند واحد از ارز دوم ارزش دارد؟ افزایش قیمت به معنی تقویت کدام ارز نسبت به دیگری است؟
در مراحل بعد باید اخبار هر دو ارز را هم دنبال کنید. تصمیم‌های بانک‌های مرکزی و داده‌های اقتصادی می‌توانند بر نرخ‌ها اثر بگذارند. برای دیدن زمان انتشار رویدادها می‌توانید از تقویم اقتصادی چرتکه استفاده کنید؛ قرار نیست در درس دوم از روی خبر، سیگنال معامله استخراج کنیم.
چهار اشتباه رایج در خواندن جفت‌ارز
۱. فرض می‌کنیم دلار همیشه ارز پایه است. در EUR/USD دلار ارز دوم است، اما در USD/JPY ارز اول است.
۲. افزایش قیمت را نشانه تقویت هر دو ارز می‌دانیم. نرخ، رابطه آن دو را نشان می‌دهد؛ افزایش یعنی ارز پایه نسبت به مظنه ارزش بیشتری پیدا کرده است.
۳. قیمت بالاتر را معادل جفت‌ارز بهتر می‌گیریم. مقایسه عدد ۱۵۰ در USD/JPY با ۱٫۱۰ در EUR/USD، کیفیت معامله را مشخص نمی‌کند؛ واحدهای مظنه متفاوت‌اند.
۴. جهت درست را با سود قطعی یکی می‌گیریم. هزینه، حجم و قیمت اجرای معامله در نتیجه نهایی نقش دارند. شناخت جفت‌ارز اولین مهارت است، نه تضمین سود.
تمرین پایان درس
پیش از خواندن پاسخ‌ها، این چهار سؤال را حل کنید:
۱. در GBP/JPY، ارز پایه و مظنه کدام‌اند؟
GBP، پوند بریتانیا، ارز پایه و JPY، ین ژاپن، ارز مظنه است؛ ترتیب لاتین نماد را بخوانید.
۲. اگر EUR/USD برابر ۱٫۰۸ باشد، یک یورو چند دلار ارزش دارد؟
یک یورو برابر ۱٫۰۸ دلار آمریکاست؛ قیمت در واحد ارز دوم بیان شده است.
۳. اگر USD/JPY از ۱۵۰ به ۱۴۷ برسد، دلار در برابر ین تقویت شده یا تضعیف؟
دلار تضعیف شده، چون هر دلار اکنون ین کمتری ارزش دارد. همین رابطه را می‌توان تقویت ین در برابر دلار توصیف کرد.
۴. اگر EUR/USD از ۱٫۱۰ به ۱٫۰۸ برسد، حرکت برای موقعیت خرید مساعد است یا فروش؟
حرکت برای موقعیت فروش مساعد است، چون قیمت پایین آمده است. این پاسخ صرفاً درباره جهت حرکت است، نه تضمین سود خالص پس از هزینه‌ها.
پرسش‌های متداول درباره جفت‌ارز
تفاوت ارز پایه و مظنه چیست؟
پایه ارز اول نماد و مظنه ارز دوم است. قیمت نشان می‌دهد یک واحد پایه، چند واحد مظنه ارزش دارد.
آیا خرید جفت‌ارز یعنی خرید هر دو ارز؟
خیر. جهت خرید، خرید ارز پایه در برابر ارز مظنه است؛ در بیان مبادله‌ای، یکی خریده و دیگری فروخته می‌شود. نوع دارایی و نحوه تسویه در معاملات آنلاین به قرارداد بستگی دارد.
آیا تمام جفت‌ارزهای بدون دلار مینور هستند؟
بدون دلار بودن، آن‌ها را کراس می‌کند. اصطلاح مینور معمولاً برای کراس‌های رایج بین ارزهای پرمعامله به کار می‌رود؛ یک جفت بدون دلار می‌تواند اگزوتیک هم باشد.
آیا یک جفت‌ارز اصلی همیشه گزینه مناسبی برای معامله است؟
خیر. شناخت دسته‌بندی جای بررسی هزینه، شرایط بازار و ریسک را نمی‌گیرد. این درس برای خواندن نماد و نرخ است و انتخاب معامله مشخصی را توصیه نمی‌کند.
پایان درس دوم؛ قدم بعدی چیست؟
اکنون باید بتوانید نماد جفت‌ارز را بخوانید، ارز پایه و مظنه را تشخیص بدهید و توضیح دهید افزایش یا کاهش قیمت چه معنایی دارد. پیش از رفتن به درس بعد، تمرین USD/JPY را بدون نگاه‌کردن به پاسخ حل کنید؛ جابه‌جایی جایگاه دلار آزمون خوبی برای درک این درس است.
موضوع درس سوم، بروکر، پلتفرم و حساب معاملاتی است: این قیمت‌ها را کجا می‌بینیم و از چه طریقی سفارش می‌دهیم؟ برای آشنایی با بخش اول این موضوع، مقاله موجود بروکر چیست؟ را بخوانید.
منابع اطلاعاتی این درس
منابع زیر برای راستی‌آزمایی مفاهیم استفاده شده‌اند.
۱. OANDA — Understanding currency pairs
